|
KEN UZELVE - KEN DE ANDER!
Studiedag Ritus en Tempelbouw op zaterdag 25 september
De Ander en ik - het gedachtegoed van Emmanuel Levinas en de vrijmetselaar
De studiedag 2010 van de maçonnieke stichting Ritus en Tempelbouw staat geheel in het teken van de ontmoeting met de ander. Vanuit de gedachten van de invloedrijke filosoof Emmanuel Levinas (Litouwen 12 januari 1906 - Parijs 25 december 1995) worden visies ontwikkeld op het mens-zijn in deze tijd.
De deelnemers kunnen uit de eerste hand kennismaken met persoon en denken van Levinas. Roger Burggraeve, hoogleraar te Leuven, heeft gedurende vele jaren regelmatig gesprekken met Levinas gevoerd en geldt als grote kenner van diens filosofie. Hij is de officiële biograaf. Prof. Burggraeve is een begenadigd spreker. Hij zal daarbij het denken van Levinas zeker laten aansluiten bij ons leven als mens in onze samenleving, vanuit de vraag op welke ethiek menselijke beschaving berust.
De journaliste France Guwy heeft in 1985 voor de IKON-televisie een inmiddels klassiek geworden portret van Levinas gemaakt. Dit gesprek zal getoond worden, waardoor de ontmoeting met Levinas nog persoonlijker wordt. Mevrouw Guwy zal de film tijdens de studiedag zelf introduceren. Levinas zegt in dat interview onder meer: “Onder verantwoordelijkheid versta ik het er zijn voor de ander, je verantwoordelijk voelen voor de ander.
De laatste spreker is Ronald Commers, vrijmetselaar en hoogleraar filosofie te Gent. Hij is schrijver van het fascinerende boek ‘Tussen de zichtbare en de onzichtbare wereld’, dat de filosofische aspecten van het denken van de vrijmetselaar behandelt. Hij zal verder ingaan op de betekenis van het gedachtegoed van Levinas, en in het bijzonder wat het voor de vrijmetselaar zou kunnen betekenen. Vanuit zijn brede kennis laat prof. Commers de deelnemers nieuwe invalshoeken zien, zoals de door Popper uitgewerkte gedachte: “De waarheid bestaat, maar geen van ons allen heeft ze en juist daarom zijn we er duizendvoudig op betrokken, en juist daarom moeten we ruimte maken voor de interpretaties, voor de zoekprocedures, voor de experimenten, en dat zonder fanatisme en opschepperij wanneer we zeker blijken te zijn.”
Deze maand op de Website een artikel van Roger Burggraeve. De komende maanden volgen nieuwe artikelen over Levinas.
De ander en onze verantwoordelijkheid.
Roger Burggraeve
(op de foto uit de jaren tachtig wordt Roger Burggraevej begroet door Levinas)
Biografische gegevens kunnen ons helpen om het denken van Levinas (1905-1995) over het gelaat van de ander en verantwoordelijkheid beter te situeren. Daarbij valt onmiddellijk de bipolariteit tussen Jeruzalem en Athene op. Zijn denken is zowel getekend door zijn joodse achtergrond als door zijn verankering in de westerse (Europese) cultuur.
Levinas werd geboren te Kaunas (Kovno), een provinciehoofdstad in Litouwen, op 30 december 1905, althans volgens de daar en toen in voege zijnde Juliaanse kalender (op 12 januari 1906 volgens de Gregoriaanse kalender). Vanaf zijn prilste jeugd werd hij door een privéleraar vertrouwd gemaakt met de Hebreeuwse Bijbel. Pas later, namelijk vanaf 1947, ging hij zich toeleggen op de studie van de Talmoed, daarin begeleid door Chouchani. Deze ‘onverbiddelijke meester’ introduceerde hem in een niet-vrome, kritisch doordenkende benadering van de teksten. Dit heeft Levinas ertoe gebracht om zijn oodse ‘pre-filosofische ervaringen’ te vertalen ‘in het Grieks’, dat wil zeggen om te zetten in de taal van de westerse filosofie. Dit om er de metafysische, antropologische en ethische dimensies van bloot te leggen en universeel mededeelbaar te maken.
De neerslag hiervan vinden we in zijn talrijke ‘lectures et discours talmudiques’, die hij vanaf 1957 jaarlijks hield op de Parijse bijeenkomsten van Franstalige joodse intellectuelen: ‘Quatre lectures talmudiques’ (1968), ‘Du sacré au saint’ (1977), ‘L’au-delà du verset’ (1982), ‘À l’heure des nations’ (1988), ‘Nouvelles lectures talmudiques’ (1996). Deze filosofische benadering van Bijbel en Talmoed openbaart tevens een grote affiniteit met de klemtoon van de Verlichting op rationaliteit, zoals onder meer blijkt uit zijn werk ‘Difficile Liberté. Essais sur le Judaïsme’ (1962).
|
