Introductie

Al 26 jaar lang is het Collegium Masonicum, afgekort tot CM, een jaarlijks terugkerend maçonniek evenement: een weekend bijeenkomst waarvoor zich maximaal 30 vrijmetselaars, arbeidend onder het Groot Oosten der Nederlanden, kunnen inschrijven. Met veel enthousiasme wordt hieraan deelgenomen. Het CM is een participatieve en comparatieve groepsbijeenkomst, waar men verbinding en verdieping zoekt door een breed palet van persoonlijke maçonnieke vragen en queestes ter tafel te brengen, die ook door de deelnemers gezamenlijk en op basis van eigen kennis, inzichten en ervaringen worden besproken. Het komende CM staat gepland voor de eerste week van februari 2027.

Aangezien er recentelijk ook belangstelling voor deelname werd getoond vanuit, onder andere, de Nederlandse Grootloge der Gemengde Vrijmetselarij, De Orde van Vrouwelijke Vrijmetselaren, Le Droit Humain en De Orde van Weefsters, heeft de hiertoe in juni 2026 opgerichte speciale Werkgroep Bruggenbouwers van Ritus en Tempelbouw het voortouw genomen om naast het bestaande CM de mogelijkheid en levensvatbaarheid van een gemengd collegium te onderzoeken, vorm te geven en uit te voeren. De Werkgroep Bruggenbouwers bestaat momenteel uit een groep van zeven enthousiaste zusters en broeders uit een vijftal verschillende obediënties en ordes¹. Dit initiatief bevindt zich dus nog in experimentele fase op werkgroep niveau en wordt naar verwachting eind 2026 in breder verband getest met geïnteresseerde deelnemers arbeidend in diverse ordes.

Dit nieuwe gemengde collegium is heel toepasselijk genaamd het ’Collegium Masonicum^plus‘, afgekort CM+. Enerzijds doet deze keuze volgens de werkgroep recht aan de oorspronkelijke collegium-methode waarvan het CM+ is afgeleid en geeft hiermee de concrete werkvorm aan voor gemengde, participatieve en comparatieve bijeenkomsten van vrijmetselaars en weefsters. Het doel is om op basis van gedeelde kernwaarden en respect voor elkaars traditie gezamenlijk te zoeken naar verbinding, zingeving en inspiratie. Anderzijds omvat CM+, denkende aan de naam van de werkgroep en het symbool van haar logo, tevens de krachtige metafoor van ‘bruggen slaan’ tussen verschillende maçonnieke tradities. Verder staat de exponent PLUS (latijn voor ‘meer’) natuurlijk voor de door ons geambieerde toegankelijkheid en inclusiviteit: iedere actieve maçon en weefster kan actief meedoen aan de beoogde decentrale werkvorm, toepasbaar in pluriforme groepssamenstellingen.

¹Deze zijn tot nu toe: Le Droit Human (LDH); Nederlandse Grootloge de Gemengde Vrijmetselarij (NGGV); Nederlandse Opperraad des Gemengde Vrijmetselarij (NOGV); Vita Femina Textura/Orde van Weefsters (OVW);  Orde der Vrijmetselaren onder het Groot Oosten der Nederlanden (GON).

Waarom een Collegium Masonicum^plus?

Het fenomeen is algemeen bekend en leidt al jaren tot debat en soms tot een zekere mate van ongerustheid: het maçonnieke landschap in Nederland en Vlaanderen kent een grote verscheidenheid van obediënties, ordes, Groot-Oostens, met loges van vrijmetselaars en weefsters die in essentie op basis van overeenkomstige kernwaarden samenkomen, doch volgens verschillende tradities op verschillende wijzen arbeiden. Ze streven echter zeer vergelijkbare collectieve en persoonlijke doelen na, zoals het zoeken naar zingeving, breder bewustzijn, verdieping en verbinding.

Vaak worden die verscheidenheid en diversiteit gezien als een teken van versplintering, met mogelijke gevolgen als verdeeldheid en intolerantie en dat is jammer. Dat leidt niet alleen tot geïsoleerd gedachtegoed maar ook tot een verzwakking van zowel organisatorische capaciteiten als doelmatigheid. Al komt het in praktijk voor dat we arbeiden in een gezamenlijk logegebouw, we ontmoeten toch zelden ècht de leden van de andere loges en ordes.

Je kunt echter diezelfde verscheidenheid en diversiteit ook beschouwen als een potentiële rijkdom aan ideeën en praktijken met mogelijkheden voor verrijking van gedachtengoed, uitwisseling en zelfs organisatorische samenwerking. Een visie als deze nodigt uit om te zoeken naar verbinding, een fundamenteel humane eigenschap die richting geeft aan ons handelen en dus niet alleen een maçonnieke slagzin behelst, dan wel een zogenoemde maçonnieke opdracht omvat.

Het moge uit bovenstaande duidelijk zijn dat de Werkgroep Bruggenbouwers, die vorm geeft aan het initiatief van een Collegium Masonicum^plus, voortkomt uit deze tweede visie, die overigens ook uitgebreid verwoord wordt in de missie-statement van de Stichting Ritus en Tempelbouw.

Karakter, werkvorm en spelregels van het Collegium Masonicum^plus

Zoals zo veel zaken in de vrijmetselarij en in vele andere leer- en mysteriescholen, zijn de collectieve en persoonlijke beleving en ervaring natuurlijk de beste leermeesters. Dit geldt ook voor het CM+, waarvoor persoonlijke aanmelding en deelname nodig is om het daadwerkelijk te kunnen beleven en begrijpen. Voordat dit concreet mogelijk wordt gemaakt door de R&T Werkgroep Bruggenbouwers, volgt hier alvast een poging tot een compacte samenvatting van de belangrijkste kenmerken en spelregels van het beoogde CM+:

• Het is een participatieve en comparatieve werkvorm voor thematische ontmoetingen van leden uit verschillende ordes en loges van vrijmetselaars en weefsters die gezamenlijk en individueel op zoek zijn naar inspiratie, nieuwe perspectieven, verbinding en verdieping.
• De basiswaarden van het collegium zijn dezelfde vertrouwde waarden die we in onze respectievelijke loges hanteren: respect, vertrouwen, verbondenheid, liefde. Zoals in alle logebijeenkomsten, is ook in de CM+ bijeenkomsten alle communicatie van vertrouwelijke, vaak persoonlijke, aard en blijft dus “binnen de groep”; in de vrijmetselarij wordt gezegd: we arbeiden binnen de Getande Rand.
• Bij de gebezigde comparatieve communicatiestijl ligt de nadruk op luisteren, reflecteren en het leveren van een bijdrage aan de vragen en onderwerpen die ter tafel komen. Discours, debat en discussie zijn niet aan de orde.
• Het CM+ is geen loge bijeenkomst. Er zijn geen ritualen, er worden geen bouwstukken opgeleverd of inleidingen gehouden, hetzij door interne of externe sprekers. Alle input van een CM+ komt namelijk vanuit de deelnemers zelf.
• Op basis van maximaal drie aangekondigde thema sessies wordt een CM+ georganiseerd door een coördinatiegroep van minimaal vier personen, die allen ook een rol van thema-moderator en sessievoorzitter vervullen tijdens de uitvoering van elke CM+ bijeenkomst.
• Met de aangekondigde thema’s als leidraad leveren deelnemers vooraf bij aanmelding twee vragen of onderwerpen aan. Deze vragen worden door de coördinerende CM+ groep gerubriceerd op thema en bij aanvang aan alle deelnemers beschikbaar gesteld. Tijdens de uitvoering brengen de thema-moderatoren de vragen één voor één ter tafel. Hierbij kan de respectievelijke vraag-eigenaar, indien zij/hij dat wenst, eerst nog een korte toelichting op of contextuele motivatie voor de betreffende vraag geven.
• Een CM+ kan zo, mede afhankelijk van de logistieke en financiële mogelijkheden, een dag tot een heel weekend duren. Het is een mentaal maar soms ook emotioneel intensieve methode van uitwisseling. Het programma voorziet dan ook op gezette tijden in thee/koffie breaks, maaltijdpauzes en ‘even de benen strekken’.
• Concrete voorbeelden van CM+ thema’s zijn: ‘ritualistiek en symboliek’, ‘gebruiken en tradities’, ‘organisatie en samenwerking’, ‘maatschappij en onze loge; hoe doen wij ons kennen in het Westen?’

Tot slot

Kwesties als: Dát wilde ik eigenlijk altijd al eens vragen, weten, begrijpen! Wat is voor jou de betekenis van dit symbool? Wat betekent eigenlijk zingeving voor mij of voor jou? Welk inzicht of welke ervaring wil ik delen? Wat doet de arbeid in jouw loge met jou? Et cetera.

Persoonlijke vragen die soms opborrelen om dan weer onbeantwoord onder te duiken. Wie loopt er nu eigenlijk niet met dergelijke vragen rond? Natuurlijk kun je die altijd stellen in je eigen vertrouwde loge en dat is helemaal goed. Je kunt ze binnenkort echter ook stellen in een heel andere context, die van het gemengde Collegium Masonicum^plus. Dat is natuurlijk ook veel spannender.

Nieuwsgierig? Meer weten? Meedenken en meedoen?
Mail ons op: info@ritusentempelbouw.nl en vermeld svp in het onderwerp van uw bericht: “Werkgroep Bruggenbouwers”