THOTH SEPTEMBER 2018

Werkplaats in het Vrijmetselarij Museum aan de Javastraat in Den Haag.

Loge tussen hemel en aarde

Uit het nieuwe nummer:

Tussen aarde en hemel heerst de verbeelding. Zoals de Cheshire Cat zegt in ‘Alice in Wonderland’: “Imagination is the only weapon in the war against reality.” Zelfs die werkelijkheid is niet zomaar de onomstotelijke waarheid. De natuurwetenschapper is tegenwoordig de eerste om toe te geven dat werkelijkheid een onverbrekelijke relatie heeft met de waarnemer, degene die iets als waar ziet.

Hoor de echo van het adagium van de eerste vrijmetselaren, dat ieder het recht heeft op eigen wijze naar waarheid te zoeken. Die echo klinkt door in Thoth. Het tweemaandelijkse maçonniek culturele magazine van de stichting Ritus en Tempelbouw geeft een inspirerende visie op de werkelijkheid tussen aarde en hemel, met een steeds weer verrassende mix van levensbeschouwelijke, wetenschappelijke en culturele inzichten.

Wie niet bang is voor een werkelijkheid die zich veel verder uitstrekt dan het alledaagse, vindt Thoth aan zijn en haar zijde. Voor 37,50 euro (bij automatische incasso) per jaar in zes afleveringen thuisbezorgd. Aanmelding is simpel: via de website, www.ritusentempelbouw.nl

“Als vrijmetselaar omarm ik alles wat mezelf doet overstijgen tot een beter mens en zie ik me zeker niet als de maat der dingen. Omdat specifiek godsdiensten afgestemd zijn op het transcendente, eerbiedig ik wat zij als heilig ervaren maar blijf tegelijk hun leerstellingen kritisch wantrouwen. Tegen hun dogma’s en onverdraagzaamheid tegenover andersdenkenden verdedig ik de vrijheid van denken en uiten, ook al is die in hun ogen godslasterend. De link tussen mijn vrijzinnig humanisme en het maçonnieke humanisme is dat beide het resultaat zijn van een levenslange zoektocht in twijfelen en nagaan, in te streven naar vrij onderzoek en het verbeteren van kennis door de voortschrijdende wetenschappen.

“De morele invulling van mijn levenshouding komt door de koppeling van vrijzinnigheid aan een maçonniek humanisme. Het vrijzinnige of vrijdenkersaspect richt zich in de eerste plaats op het vrij denken van de mens op basis van het eigen verstand, zonder metafysische uitvluchten. Het richt zich op wetenschappelijke kennis door vrij onderzoek. De ethische kant komt van mijn binding met andere mensen. Daar speelt niet enkel het rationele of het kritisch intellectuele, maar eerder het gevoel en de wil om mijn waarde en behoeften als mens te beleven in een goed en menswaardig bestaan, samen met anderen. Dat geldt ipso facto zo voor elk mens.”

(Leo Ponteur: ‘De droom van ‘Alle Menschen werden Brüder’ – Vrijzinnig en maçonniek humanisme’)

 “Omstreeks 800 omvatte het Frankische Rijk een groot deel van het voormalige West-Romeinse Rijk, met veel zojuist veroverd gebied, dat bestuurlijk onder controle gebracht moest worden. Daartoe deed Karel de Grote een beroep op zijn ex-schoonvader — die in een klooster bij Corbie (vlakbij Amiens) was ondergebracht — om hem Italiaanse landmeters (geo-meters) ter beschikking te stellen om deze gebieden in kaart te brengen en de daarover te heffen belasting vast te stellen. Deze landmeters gebruikten al van oudsher een uit Egypte afkomstige methode van eenvoudige meetkundige figuren die herleid konden worden tot rechthoeken, waarvan — vanwege het gebrekkige Romeinse rekenstelsel — zonder veel rekenwerk het oppervlak kon worden bepaald (en vervolgens de belasting). In Corbie raakte deze ‘geometrie’ verweven met een aan het neoplatonisme ontleende religieuze opdracht om deze gebieden een zichtbaar christelijk aanzien te geven. Hierin volgde Karel de Grote een oud Romeins gebruik, waarbij — om de gunst van de Goden te verwerven — dezen zich in het aanzien van het landschap en de steden moesten kunnen herkennen en zich er ‘thuis voelen’. In het Romeinse Rijk was deze taak toebedeeld geweest aan het leger (in vredestijd), maar vanwege het ontbreken van permanente legers in het Karolingische Rijk kwam dit nu terecht bij de kloosters en de daartoe door hen opgerichte bouwloges.”

(Jan den Ouden: ‘Bouwkunst van de Longobarden – Afspiegeling van de hemel op aarde’)

 “Wie weet is de diepste kracht van de vrijmetselarij dat het een huis kan zijn met vele woningen. Maar er zijn wel wat meer huisregels nodig. Lees: meer samenhang en meer verscheidenheid. Meer samenhang betekent een vitalere aanwezigheid in de publieke ruimte; het betekent minder vrijblijvendheid in de aanpak van de interne strubbelingen. Die samenhang kan gestoeld zijn op het besef, op de vanzelfsprekendheid, dat het iedere broeder aangaat als verhoudingen desintegreren. Meer verscheidenheid betekent dat loges zich afvragen: wie willen wij zijn? Het betekent dat zo het unieke karakter van elke loge wordt uitgesproken, met interne én externe betekenis.

“De vreugde in de arbeid van de Koninklijke Kunst is gediend met deze twee bewegingen. En minstens zo belangrijk is, dat op die manier het maçonnieke woord voor de wereld luider mag klinken: eenheid in verscheidenheid. Of wie weet nog wel sterker, verscheidenheid in eenheid. Dát is wat vrijmetselaren harmonie noemen. En o ja, dat kunnen vrijmetselaren, al was het maar omdat dingen vaak blijken te kunnen, eenvoudigweg omdat ze moeten.”

(Karel Musch: ‘Eenheid en verscheidenheid – Een maçonniek woord voor de wereld’)

En verder onder meer:

Ton de Kok: ‘Aristoteles of Spinoza op de Zuivere Kubiek? – Hun Ethica als leidraad voor maçons’

 Guy Liagre: ‘De maçonnieke morele spiegel – Een ‘boek van de deugd’ in de kathedraal van Lausanne’  

Nico Krijn: ‘De tekens op het meesterbord – Het geheimschrift ontcijferd’

Ook zesmaal per jaar ingewijd worden in de geheimen van de vrijmetselarij?

Voor een jaarlijkse bijdrage van slechts 40 euro (of 37,50 bij automatische incasso) ontvangen deelnemers aan de Maçonnieke Stichting Ritus en Tempelbouw tweemaandelijks het tijdschrift Thoth. Aanmelding kan via de website, www.ritusentempelbouw.nl.