De nieuwe THOTH
 
Vrijmetselaar en vrije wil
Dezer dagen verschijnt het eerste nummer van 2012 van Thoth, het tweemaandelijkse magazine voor verdieping van kennis en beleving van de vrijmetselarij. Het staat in het teken van een onderwerp dat de gemoederen van wetenschappers, filosofen en andere denkende mensen in beweging houdt: de vrije wil. Auteurs als Wim van der Horst, Luc Crevits, Willem Ket en Paul Massant laten hun licht schijnen over dit thema, en dan vooral vanuit maçonniek perspectief.
Een tweede hoofdthema van het eerste nummer in het nieuwe jaar vormen ritualen en rituelen, met beschouwingen van Hans Hukshorn, Willem Bruijnesteijn van Coppenraet en Jan den Ouden.
OOK ZESMAAL PER JAAR INGEWIJD WORDEN IN DE GEHEIMEN VAN DE VRIJMETSELARIJ?
Deelnemers aan de Maçonnieke Stichting Ritus en Tempelbouw ontvangen tweemaandelijks het tijdschrift Thoth. Aanmelding kan via de website, www.ritusentempelbouw.nl. De jaarlijkse bijdrage is 35 euro. Iedere nieuwe deelnemer ontvangt een welkomstgeschenk.
Uit het nieuwe nummer:
”Hoewel de bijbel officieel behoort tot de drie Grote Lichten, is de vrijmetselarij daar naar mijn mening nooit echt vertrouwd mee geraakt. Dat blijkt uit de opening van ieder Nederlands rituaal en uit de veel gebruikte toelichting op het tableau: “Gelijk de zon in het Oosten opgaat om de dag te beginnen, zo is de plaats van de Meester in het Oosten om de werken te verlichten, om de loge te openen en de broeders aan de arbeid te stellen.” Het is dus de Meester die de werken verlicht – in geestelijke zin -, zoals de zon dat de dag doet. En een veel gebruikte zinsnede bij de uitleg van het tableau is: “Want zoals de Zon de dag verlicht en regeert, en de Maan de nacht, zo verlicht en regeert de Meester de Loge.
“Blijkbaar wordt de Bijbel niet in staat geacht deze verlichting tot stand te brengen. Het vermogen tot het wegnemen van vooroordelen en onwetendheid, het verkrijgen van inzicht, wordt eerder toegedicht aan de Zon, de Maan en de Meester der Loge, ofwel de oude drie Grote Lichten. Laat duidelijk zijn dat ik niemand zijn gehechtheid aan de bijbel wil afnemen. Ik pleit er slechts voor wegen te vinden om de bijbel te vervangen door een echt Groot Licht, dat doet wat een Groot Licht moet doen. Dit is naar mijn mening nodig, wil de vrijmetselarij haar claim van universele broederschap waar kunnen maken. Voor mij zouden de Oude Plichten deze rol uitstekend kunnen vervullen.”
(Hans Hukshorn: ‘Het jongste Grote Licht - De positie van de bijbel in de loge’)
“Eerst in de 18de eeuw ontstonden in navolging van nieuwe gedachten over de scheiding van wetenschap en religie en de rol van de mens in de maatschappij, tevens nieuwe ideeën over de pedagogische vorming van toekomstige burgers van de beoogde nieuwe nationale staat. Voor wat betreft Nederland kunnen hierbij onder andere genoemd worden de (van origine doopsgezinde) 'Maatschappij tot Nut van het Algemeen' en de pionier op het gebied van onderwijs en volksontwikkeling Martinus Nieuwenhuyzen (1759-93), die resulteerden in allerlei onderwijsvernieuwingen tijdens de Bataafse Republiek (1795-1806).
“Vernieuwend hierin was vooral dat deze niet gebaseerd waren op een eenduidig abstract model, maar de geestelijke ontwikkeling van het kind tot volwaardig mens als uitgangspunt namen. Maar verder volgden ze in grote lijnen een aangepaste versie van het klassieke voorbeeld, zodat (in versluierde vorm) de zeven vrije kunsten nog steeds voortbestaan. Zij het dat ze nu als volgt ingedeeld worden:
• humanoria (taal, literatuur, filosofie, schone kunsten, geschiedwetenschappen)
• exacte wetenschappen (wiskunde, natuurwetenschappen, biologie)
• sociale wetenschappen (sociologie, psychologie).”
(Jan den Ouden: ‘De Fraternitas et Artes Mechanicae - Over broederschappen en stoffelijke kunsten’)
“Enige zelfrelativering zou fundamentalisten van velerlei herkomst niet misstaan bij de communicatie over hun geloofsartikelen. Nu wordt dat moslims niet bepaald gemakkelijk gemaakt in de grimmige sfeer van islamofobie die de laatste decennia in het Westen is ontstaan en aangewakkerd is door publicisten en politici die vergeten lijken te zijn dat het christendom nog niet zo lang geleden ook zuchtte onder het juk van obscurantische hoeders van ‘de laatste waarheid’.
“Historisch zijn de rollen min of meer omgedraaid: in de Middeleeuwen was het juist de islamitische cultuur waarin de fakkel van de geestelijke en culturele verlichting brandende werd gehouden. Het waren de Arabieren die in de Middeleeuwen het Griekse wetenschappelijke en filosofische erfgoed opnieuw toegankelijk maakten en via hun universiteiten in het Moorse Spanje in West-Europa verspreidden en een belangrijke impuls aan de Renaissance gaven.”
(Willem Verstraaten: ‘Islam en vrije wil - Karel Musch biedt islamofobie tegenwicht’)
“Nu ons in de samenleving duidelijk wordt dat de ware erfzonde van de mens zijn slimme doorschuiven van maatschappelijke verantwoordelijkheid is, die onder meer als een mercantiele puinlawine op ons afkomt en ons met lijfsgevaar bedreigt, lijkt soms maar weinig tempelbouw mogelijk.
“Brokken steen rollen over ons pad. Wij ontwijken vallend puin, stoten ons geërgerd aan wat ons voor de voet ligt tot wij ook onszelf herkennen in die rollende stenen. Wij zijn er zelf zo een, die van de helling rolt en nooit meer bruikbaar wordt voor een tempel, tenzij wij iets aan onszelf doen om er vooreerst een muur mee te stapelen teneinde te voorkomen dat wie achter ons struikelt, de duisternis in slipt naar het betekenisloze niets, naar het dal van volledige waardeontkenning en objectivering van het individu en zijn opvattingen.”
(Willem G. Ket: ‘Vrijmetselarij op leven en dood - Wederopstanding in het alledaagse leven’)
“Jarenlang onderzoek gebaseerd op interviews van honderden personen, waaronder veel kinderen, wijst erop dat spirituele ervaringen universeel zijn. Dit suggereert dat spiritualiteit biologisch is ingebouwd. Het is evolutionair een gestructureerde biologische herseneigenschap geworden, gemeenschappelijk aan alle mensen. Spiritualiteit is voor een belangrijk deel genetisch bepaald. Dit weet men onder meer uit tweelingenonderzoek en overtuigender nog door de ontdekking door Dean Hamer van een gen waarin kleine variaties de mate van spiritualiteit bepalen. Spijtig genoeg heeft men dat gen ‘The God Gene’ genoemd.
“Maar het spirituele proces is natuurlijk méér dan erfelijkheid alleen. Men mag zich niet blind staren op één facet. Spiritualiteit ontstaat uit een combinatie van genetische én socioculturele elementen. Daarmee volgt spiritualiteit het algemene ‘nature/nurture’-principe, het is niet of/of , maar en/en. Vroege koesterende relaties, bijvoorbeeld met de primaire verzorger, beïnvloeden de prille spirituele ontwikkeling, zelfs in niet-kerkelijke of atheïstische middens.”
(Luc Crevits: ‘Spiritualiteit “verlicht” - Het streven naar vrijheid van geest’) |
